Tại Hội thảo khoa học toàn quốc “Văn học nghệ thuật phản ánh hiện thức đất nước hôm nay” khai mạc sáng nay 12-7 tại TP Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, báo cáo đề dẫn do GS. TS Đinh Xuân Dũng nêu rõ: “Trong khi hiện thực vận động, biến đổi mãnh liệt, khẩn trương, luôn luôn chứa đựng những bất ngờ, thì văn học nghệ thuật đang tỏ ra chậm chạp, lúng túng...”.

 

 

 

Gần 100 đại biểu là các nhà khoa học, các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu thuộc các lĩnh vực văn học nghệ thuật tham dự hội thảo với hơn 60 bản tham luận và những ý kiến phát biểu, những trao đổi bên lề sẽ tập trung làm rõ những vấn đề về lý luận và thực tiễn liên quan đến sự sáng tạo và phát triển của văn học nghệ thuật.

Phát biểu tại buổi khai mạc, GS. TS Phùng Hữu Phú, Ủy viên T.Ư Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, sau 25 năm đất nước đổi mới, thực tiễn đất nước đang đặt ra nhiều vấn đề mới mẻ, phức tạp, phong phú. Văn học nghệ thuật cũng đặt ra yêu cầu tự thân cần phải được nhận thức lại. Những nội dung đưa ra bàn bạc, trao đổi tại hội thảo là những vấn đề mà Đảng và Nhà nước quan tâm, đang cần nhận được những ý kiến tham mưu từ các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu chuyên môn, để từ đó hoạch định chính sách, chủ trương phát triển nền văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới.

Báo cáo đề dẫn nhấn mạnh: Khi đặt vấn dề văn học nghệ thuật với hiện thực đất nước hôm nay không có nghĩa là thu hẹp đối tượng nhận thức của nghệ thuật. Quá khứ và tương lai đều thuộc phạm vi chiếm lĩnh của văn học nghệ thuật. Song, lịch sử văn học, nghệ thuật đã minh chứng rằng, nếu đó là một nền văn học nghệ thuật có nội lực mạnh, có khát vọng lớn, thì nó luôn luôn là người đồng hành nhiệt huyết, tỉnh táo và tin cậy của cuộc sống và con người cùng thời với nó.

Công chúng nghệ thuật luôn luôn cần và chờ đợi những lý giải, tìm kiếm, trăn trở, lo toan và dự báo... về cuộc sống mà chính họ đang sống. Lẩn tránh đòi hỏi đó, là phải chăng nghệ thuật đã tước đi một sứ mệnh cao quý vốn có của nó. Cái còn lại chỉ là anh “hề đồng” chạy theo cuộc sống. Trong khi hiện thực đang vận động, biến đổi mãnh liệt, khẩn trương, luôn luôn chứa đựng những bất ngờ khó dự tính hết, thì văn học nghệ thuật đang tỏ ra chậm chạp, lúng túng trong tiếp cận và nhận thức những vấn đề mới, chưa cảm nhận được chiều sâu, ý nghĩa của quá trình chuyển biến lịch sử. Thực tiễn sáng tác gần đây bộc lộ những khuynh hướng, hoặc là sa vào chuyện vụn vặt, quẩn quanh, hoặc là quá cực đoan, phỉ báng và bôi đen sự thật. Mặc dù, đã qua rồi thời kỳ yêu cầu văn học, nghệ thuật ca ngợi và khẳng định cuộc sống, nhưng văn học nghệ thuật hôm nay không phải đi ngược lại điều đó, mà là khám phá tận cùng và miêu tả khách quan con đường chông gai, gian khổ của công cuộc đổi mới.

Các bản tham luận của các nhà khoa học, các GS. TS Trần Đình Sử,GS. Hà Minh Đức,TS. Hoàng Ngọc Hiến, TS.Phan Trọng Thưởng, TS.Trương Đăng Dung đưa ra những kiến giải về lý luận mang tính vĩ mô, gợi ý những đường hướng để thiết lập những cơ sở nền tảng lý luận trong nghiên cứu phê bình cũng như phát triển sáng tạo.

Từ góc độ thực tiễn, những bản tham luận của các nhà nghiên cứu, những nhà chuyên môn hoạt động trong các lĩnh vực hội họa, âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, kiến trúc... Trần Khánh Chương, Nguyễn Thị Minh Châu, Trọng Khôi, Lê Quý Hiền, Lê Ngọc Minh, Tô Ngọc Thanh, Phan Quang, Lê Quang Trang, Chu Thái Thành,... mang đến những góc nhìn cận cảnh, sống động, những đòi hỏi xuất phát từ đời sống cần được nắm bắt và nhìn nhận kịp thời.

Tuy nhiên, “Văn học nghệ thuật phản ánh hiện thực hôm nay” là một chủ đề quá rộng, do đó phần lớn các bản tham luận cũng rơi vào tình trạng đề cập những vấn đề chung chung mà thiếu đi phần nào cơ sở lý luận, những lý giải trọng tâm và giải pháp cụ thể.

  

PGS. TS Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính trị, 
Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương.

 Phát biểu ý kiến chỉ đạo hội thảo, PGS. TS Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, hội thảo tập trung vào ba mục tiêu, bao gồm phân tích những hiện tượng, lý giải những biến động của đời sống; đánh giá thành tựu, nhìn nhận thiếu sót của văn học nghệ thuật hiện nay và đề xuất những đường hướng, xác định vai trò trách nhiệm của văn nghệ sĩ trong sự nghiệp văn học nghệ thuật của đất nước hôm nay.

Ngày 13-7, hội thảo tiếp tục làm việc.

 

 
(NDĐT)